رسوایی حقوقی بیسابقه در تاریخ مدارس سوئد:مدرسهٔ ایمان (Imanskolan)، یک دبستان با گرایش اسلامی در اوپسالا، به دلایلی کاملاً نادرست تعطیل شد
نوشتهٔ اوسا براتلوند
چگونه میتوان مدرسهای با بیش از ۲۰۰ دانشآموز را تعطیل کرد، بیآنکه نهاد مسئول حتی از مدرسه بازدید کند؟
مدرسهٔ ایمان در اوپسالا پس از بیش از ۲۵ سال فعالیت ناچار به تعطیلی شد. تصمیم بازرسی مدارس بر پایهٔ نظریهای از سرویس امنیتی سوئد گرفته شد – اما هیچ بازرسیای از خود مدرسه انجام نشد. دانشآموزان، معلمان، مدیریت مدرسه و والدین هرگز فرصت نیافتند پیش از اتخاذ تصمیم دیدگاه خود را مطرح کنند.
اوسا براتلوند، پژوهشگر و مربی آموزشی، در کتاب En rättsskandal utan motstycke i svensk skolhistoria شرایط منجر به تعطیلی را بررسی میکند. او از سال ۱۹۹۸ مدرسهٔ ایمان را دنبال کرده و در اینجا تصمیمهای نهادهای دولتی، روندهای قضایی، مصاحبهها و دیگر منابع را مرور میکند. این بررسی او را به نتیجهای تکاندهنده میرساند: مدرسهٔ ایمان به دلایلی نادرست تعطیل شد.
این کتاب در عین حال دربارهٔ چیزی بزرگتر از یک مدرسه است. کتاب پرسشهایی ناخوشایند دربارهٔ امنیت حقوقی، اعمال قدرت عمومی، کارزارهای سیاسی و نگاه به مدارس با گرایش اسلامی در سوئد مطرح میکند.
این داستان مدرسهای است که ناپدید شد – و داستان آدمهایی که هرگز احساس نکردند فرصتی برای شنیده شدن داشتهاند.
مدرسهٔ ایمان در اوپسالا به دلایلی کاملاً نادرست تعطیل شد.
روایتی هولناک از دبستانی که قربانی رسوایی حقوقی بیسابقهای در تاریخ مدارس سوئد شد
همهٔ مدارس جز یکی تعطیل شدهاند. اکنون تنها یک مدرسه با گرایش اسلامی در سوئد باقی مانده است. حدود ۱۷ مدرسه با گرایش اسلامی طی یک دورهٔ پنجساله (۲۰۱۹–۲۰۲۴) توسط بازرسی مدارس تعطیل شدند. حدود ۸ مورد از این مدارس با پشتیبانی سرویس امنیتی سوئد (سپو) تعطیل شدند. این کتاب بر یکی از این مدارس تمرکز دارد: مدرسهٔ ایمان، دبستانی (از پیشدبستانی تا کلاس ششم، همراه با مراقبت پس از مدرسه) در اوپسالا که در سال ۱۹۹۶ تأسیس شد و بازرسی مدارس آن را در دسامبر ۲۰۲۲ با پشتیبانی نظریهای که از سپو درخواست کرده بود تعطیل کرد.
بازرسی مدارس هیچ بازرسی اعلامشده یا اعلامنشدهای انجام نداد و محیط مدرسه و ارزشهای حاکم بر مدرسهٔ ایمان را نیز بررسی نکرد.
سپو هیچ بررسیای در مدرسهٔ ایمان انجام نداد. با افراد نامبردهشدهای که متهم بودند خطر گسترش ارزشهای اسلامگرایانه در مدرسه را ایجاد میکنند، هیچ مصاحبه یا بازجوییای انجام نشد. هیچیک از این افراد کارمند مدرسهٔ ایمان نبودند.
سپو از مدرسهٔ ایمان، بازرسی مدارس و دادگاه اداری استکهلم پنهان کرد که منبع یا منابع همهٔ ادعاها و اتهامهایی که علیه مدرسهٔ ایمان و مدیریت آن مطرح کرده بود، چه کسی یا چه کسانی بودند.
بازرسی مدارس بدون آنکه بداند منبع یا منابع اتهامهای سپو چه کسی یا چه کسانی بودهاند، تصمیم به تعطیلی مدرسهٔ ایمان گرفت.
دادگاه اداری استکهلم بدون آنکه بداند منبع یا منابع چه کسی یا چه کسانی بودهاند، حکم صادر کرد.
منبع سپو: تنها پس از حکم دادگاه اداری آشکار شد که منبع سپو اشخاص نبودند، بلکه دو کتاب بودند نوشتهٔ نویسندهای که نزد مدرسهٔ ایمان و دیگر مدارس با گرایش اسلامی بهعنوان مخالف سیاسی سرسخت این مدارس شناخته میشود. کتابهایی که دربارهٔ مدرسهٔ ایمان نیستند، بلکه دربارهٔ گمانهزنیهای نویسنده دربارهٔ پیوندهای اسلامگرایانه میان اخوانالمسلمین و فردی به نام UA (که در مدرسهٔ ایمان کار نمیکرد) و مدرسهٔ ایمان و دیگر مدارس با گرایش اسلامیاند. سپو بخش عمدهٔ نظریهٔ خود را به نقل توصیفهایی از آنچه ادعا میشود UA گفته، اختصاص میدهد. ادعاهایی که بهطور کامل یا عمدتاً توسط سپو فراهم نشدهاند، بلکه از دو کتاب رونویسی شدهاند.
نه سپو و نه بازرسی مدارس از UA بازجویی یا با او مصاحبه نکردند. UA که بهعنوان دلیل اصلی تعطیلی مدرسهٔ ایمان توسط بازرسی مدارس معرفی شد. مدرسهای با حدود ۲۱۵ دانشآموز و ۴۵ کارمند.
بیشتر معلمان و کارکنان بهداشت دانشآموزی پیشینهٔ غیرمسلمان داشتند. در مدیریت مدرسه یک معلم، معلم ارشد، با پیشینهٔ غیرمسلمان و جهانبینی خداناباورانه حضور داشت. چند نفر از کارکنان بیش از بیست سال با هم کار کرده بودند.
بازرسی مدارس هیچ اهمیتی به این قائل نشد که بنیاد مدرسهٔ ایمان و وکیل حقوقی آن در لایحهای به بازرسی مدارس، بند به بند نشان دادند که اتهامها بیاساساند. اعتراضهای مدرسهٔ ایمان نادیده گرفته شد. رفتار بازرسی مدارس را میتوان چنین تفسیر کرد که اهمیتی نداشت بنیاد مدرسهٔ ایمان و وکیل حقوقی آن در نقد ادعاهایی که معلوم شد از دو کتاب گرفته شدهاند چه گفتند. کتابهایی نوشتهٔ مخالف مدرسهٔ ایمان و دیگر مدارس با گرایش اسلامی؛ نویسندهای که هرگز به مدرسهٔ ایمان و، تا جایی که من میدانم، به هیچ مدرسهٔ دیگری با گرایش اسلامی نرفته است.
گفتمانی اتهامآمیز: کتاب نشان میدهد که گفتمانی اتهامآمیز – که از مدارس با گرایش اسلامی بهعنوان مدارس مسلمان، اسلامی یا اسلامگرا یاد میکند – تصویری نادرست در میان مردم پراکنده است، گویی در سوئد مدارس دینی وجود دارد. در حالی که در واقع سخن از مدارسی با گرایش اسلامی است که در چارچوب ساعتهایی که خود مدرسه انتخاب میکند، هفتهای ۶۰ دقیقه به درس ویژهٔ خود اختصاص میدهند.
جماعتی سیاسیشده: از زمانی که نخستین مدرسه با گرایش اسلامی در سال ۱۹۹۳ در سوئد آغاز به کار کرد، مدرسهٔ ایمان و دیگر مدارس با گرایش اسلامی بهشدت آماج حملات جماعتی سیاسیشده بودهاند. در طول ۲۶ سال فعالیت مدرسه، هیچ سیاستمداری از مدرسهٔ ایمان بازدید نکرد تا زندگی روزمرهٔ مدرسه را از نزدیک ببیند.
نقلقولهایی از کتاب:
سیاستمداران شهرداری اوپسالا در طول ۲۵٫۵ سال فعالیت مدرسهٔ ایمان هرگز از آن بازدید نکردند. سیاستمداران ترجیح دادند از مدرسهٔ ایمان بازدید نکنند، با دانشآموزان و کارکنان دیدار نکنند و زندگی روزمرهٔ مدرسه را نبینند.
برای یک سیاستمدار شهرداری چقدر میتوانست دشوار باشد که سوار دوچرخه شود و از ساختمان شهرداری اوپسالا تا مدرسهٔ ایمان، که ده دقیقه فاصله دارد، رکاب بزند؟